“A përbëjnë zyrtarët publikë dhe profesionet me të ardhura të larta një objektiv të veçantë të grabitjeve të banesave në Shqipëri, dhe cilët faktorë ndikojnë në mosdenoncimin e këtyre rasteve?”
1. Perceptimi i pasurisë së lartë
Grupet kriminale zakonisht synojnë banesa ku presin të gjejnë para cash, bizhuteri, ora luksi ose kasaforta. Ekspertë të kriminologjisë kanë deklaruar në media se grupet kriminale mbledhin informacion paraprak mbi stilin e jetesës, lëvizjen e parave dhe praninë e kasafortave para se të kryejnë grabitjen.
2. Ruajtja e parave jashtë sistemit bankar
Një shpjegim i përmendur shpesh në raportime mediatike është se disa viktima mund të mos denoncojnë kur pasuria e grabitur nuk mund të justifikohet lehtësisht me të ardhurat zyrtare. Në një investigim të publikuar në media shqiptare përmenden raste të dyshuara grabitjesh në banesa politikanësh dhe zyrtarësh që nuk janë denoncuar, pikërisht për shkak të dyshimeve mbi origjinën e parave.
3. Frika nga ekspozimi publik
Për politikanët, gjyqtarët, prokurorët apo mjekët e njohur, një denoncim mund të sjellë:
- verifikim të pasurisë;
- interes mediatik;
- hetime administrative ose tatimore;
- dëmtim të reputacionit.
Kjo mund të krijojë një stimul për të mos raportuar humbjen, sidomos kur bëhet fjalë për shuma të mëdha cash.
4. Besimi i ulët tek institucionet
Literatura mbi krimin e organizuar dhe korrupsionin në Ballkan sugjeron se niveli i besimit tek institucionet e drejtësisë ndikon drejtpërdrejt në gatishmërinë për të raportuar krimet.
5. Informacioni i brendshëm (“inside information”)
Një pjesë e grabitjeve të sofistikuara ndodhin pasi autorët kanë informacion të detajuar mbi:
- rutinën e familjes;
- vendndodhjen e kasafortës;
- periudhat kur banesa është bosh.
Ekspertë të policisë të cituar në media kanë përshkruar pikërisht këtë model operimi.
Pse mund të mos denoncohen?
Nga këndvështrimi kriminologjik mund të identifikohen katër arsye kryesore:
| Arsye | Shpjegimi |
|---|---|
| Origjina e pasurisë | Frika se hetimi do të zbulojë të ardhura të pajustifikuara |
| Reputacioni | Shmangia e ekspozimit publik dhe mediatik |
| Mosbesimi te hetimi | Bindja se autorët nuk do të kapen |
| Siguria personale | Frika nga hakmarrja ose ekspozimi i mëtejshëm |
