SPAK – Një nga gjërat më të mira që i ka ndodhur Shqipërisë

Ka institucione që krijohen si pjesë e një reforme dhe ka institucione që, me kalimin e kohës, shndërrohen në simbol të një ndryshimi më të madh. Për shumë shqiptarë, SPAK është sot pikërisht një institucion i tillë.

Të thuash se SPAK është një nga gjërat më të mira që i ka ndodhur Shqipërisë nuk do të thotë të pretendosh se çdo vendim apo çdo hetim i tij është i pagabueshëm. Do të thotë të vlerësosh një ndryshim thelbësor: për herë të parë prej shumë vitesh, korrupsioni dhe krimi i organizuar po përballen me një strukturë të posaçme që ka treguar se mund të hetojë edhe njerëz me pushtet, para dhe ndikim.

Dhe këtu qëndron rëndësia e SPAK.

Kur ligji fillon të prekë edhe të fuqishmit

Një shtet ligjor nuk matet vetëm nga ligjet që shkruhen në letër. Ai matet nga aftësia e institucioneve për t’i zbatuar ato edhe kur përballë kanë njerëz të fuqishëm.

SPAK ka sjellë pikërisht këtë dimension në jetën publike shqiptare.

Gjatë vitit 2025, SPAK raportoi 871 procedime penale të hetuara, ndërsa asetet e sekuestruara dhe të konfiskuara arritën në rreth 45.4 milionë euro. Për zyrtarë dhe ish-zyrtarë të nivelit të lartë, raporti evidenton hetime, dërgime në gjykatë dhe vendime të formës së prerë. Po atë vit, Gjykata e Posaçme raportoi 66 vendime dënimi me 197 persona të dënuar.

Frika se ligji nuk zbatohet njësoj mund të ndryshojë

Për dekada, një nga problemet më të mëdha të Shqipërisë ka qenë perceptimi se pushteti dhe pasuria mund të krijonin një lloj mburoje ndaj drejtësisë.

SPAK nuk e ka zgjidhur përfundimisht këtë problem — dhe nuk mund ta bëjë i vetëm.

Por fakti që një strukturë e posaçme po heton figura të nivelit të lartë dhe po çon çështje përpara gjykatave është një ndryshim i rëndësishëm institucional. Komisioni Europian, në raportin e tij për Shqipërinë, vlerësoi se SPAK kishte konsoliduar rezultatet pozitive në hetimin, ndjekjen penale dhe dënimet në rastet e korrupsionit të nivelit të lartë.

SPAK nuk është vetëm për politikanët

Një tjetër arsye pse roli i SPAK është i rëndësishëm është se puna e tij nuk kufizohet vetëm te korrupsioni i zyrtarëve.

Mandati i tij përfshin edhe luftën kundër krimit të organizuar. Në vitin 2025, SPAK raportoi rritje të hetimeve dhe të personave të dërguar në gjykatë për çështje të krimit të organizuar. Institucioni ka vijuar gjithashtu bashkëpunimin me partnerë ndërkombëtarë si Eurojust, Interpol dhe Europol

Pasuria e paligjshme është një nga objektivat kryesorë

Një nga ndryshimet më të rëndësishme në luftën moderne kundër krimit është se nuk mjafton të arrestosh një person.

Duhet të godasësh edhe paratë.

Kur një institucion kërkon sekuestrimin apo konfiskimin e pasurive të dyshuara se lidhen me veprimtari kriminale, goditja shkon përtej individit dhe prek vetë mekanizmin ekonomik që ushqen krimin. SPAK ka vijuar edhe në vitin 2026 me procedime pasurore dhe kërkesa për konfiskim të pasurive të personave nën hetim.

Një institucion që duhet mbështetur me standarde, jo me verbëri

Të mbështesësh SPAK nuk do të thotë të mbështesësh çdo vendim që merr.

Përkundrazi.

Një SPAK i fortë ka nevojë për kritikë të fortë, transparencë, respekt të të drejtave të të pandehurve dhe vendime gjyqësore të bazuara në prova. Akuzat nuk janë dënime dhe çdo person duhet të konsiderohet i pafajshëm derisa fajësia të provohet me vendim gjyqësor të formës së prerë.

Por pikërisht sepse drejtësia duhet të jetë mbi politikën, është e rëndësishme që institucionet e drejtësisë të kenë mundësinë të bëjnë punën e tyre pa u kthyer në mjete të asnjë force politike.

Kjo është mënyra se si ndërtohet një shtet.

Pse SPAK mund të jetë një pikë kthese

Shqipëria nuk ka nevojë vetëm për rrugë, investime, teknologji apo rritje ekonomike.

Ka nevojë për institucione që funksionojnë.

Sepse pa drejtësi, çdo zhvillim tjetër mbetet i brishtë.

Nëse një biznesmen beson se kontrata e tij mund të mbrohet nga gjykata, nëse një qytetar beson se ligji mund të zbatohet edhe ndaj një personi me pushtet, nëse një zyrtar e di se abuzimi me detyrën mund të ketë pasoja reale, atëherë fillon të ndryshojë vetë mënyra se si funksionon shoqëria.

Pikërisht këtu qëndron rëndësia e SPAK.

Ndoshta gjëja më e madhe që i ka ndodhur Shqipërisë nuk është një arrestim i vetëm, një dosje e vetme apo një vendim i vetëm.

Është ideja se pushteti mund të kontrollohet nga ligji.

Dhe në një vend që për vite me radhë ka luftuar me korrupsionin, pandëshkueshmërinë dhe krimin e organizuar, kjo ide është jashtëzakonisht e rëndësishme.

SPAK nuk është shpëtimtari i Shqipërisë. Shqipëria ka nevojë për shumë institucione të forta. Por SPAK mund të jetë një nga shenjat më të qarta se vendi po përpiqet të ndërtojë një shtet ku ligji vlen për të gjithë.

Dhe vetëm për këtë arsye, është e kuptueshme pse shumë shqiptarë e shohin SPAK-un si një nga zhvillimet më pozitive të Shqipërisë së viteve të fundit.